6. ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਡੇਰਾ
ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ, ਫੇਰੀ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੁੰਸ਼ੀਆਂ, ਮੁੰਡੂਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ, ਜੌਹਰੀਆਂ, ਨਾਈਆਂ ਤੇ ਜੇਬ ਕਤਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਨਗਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਗੌੜੇ ਅਕਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਲੁਕਣ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜਨਬੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਟਾਂਗੇ, ਬਲ੍ਹਦ-ਗੱਡੀਆਂ, ਸਾਈਕਲਾਂ, ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਨਵੀਆਂ-ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਾਹਨ ਦੇ ਹਾਰਨ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘੰਟੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ੇ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਸੀਂ ਇਕ ਮਠਿਆਈ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਵੜ ਗਏ। ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮਨਾਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਕੁ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਲੇਬੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ।
ਉਦੋਂ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਸੀਂ ਦੌੜ ਕੇ ਇਕ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜ੍ਹਿਆ ਲੋਕ ਭੱਜਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਦੇਖਦੇ-ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਭੀੜ ਛਟ ਗਈ। ਇਕ ਦੋ ਕਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ। ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਫੇਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਹਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਖੜਮਸਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ। ਸੜਕ ਹੜ੍ਹ ਆਈ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਛੋਹਰ ਜਦੋਂ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਾਲੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਤੇ ਮਸਤੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਹੂ-ਹੱਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਾਰ ਸੜਕ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਤੇ ਫੇਰ ਮੀਂਹ ਯਕਦਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ।
“ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੀਏ?” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ, “ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨਈਂ।”
“ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਸਤਾ-ਜਿਹਾ ਹੋਟਲ ਲੱਭਦੇ ਆਂ।”
“ਓਇ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਪਈਏ ਨੇ।” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ।
“ਮੇਰੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਰਲਾ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਤੇ ਜੇ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਈ ਨਹੀਂ।”
“ਅਸੀਂ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈਂਦੇ ਈ ਨਈਂ।” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ।
ਹੋਟਲ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਹੋਟਲ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ 'ਗਰੇਟ ਓਰੀਐਂਟਲ ਹੋਟਲ', ਜਿਹੜਾ ਐਨ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋਟਲ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਕੋਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਰੁਪਈਆਂ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕਮਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਖਿੜਕੀ ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਫਗਾਨੀ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੇਠੋਂ ਦਾਲਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਗ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਉਪਰੋਂ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ। ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਅਸੀਂ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਦੀ ਟੂਟੀ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਖ਼ੂਬ ਨਹਾਤੇ। ਮੰਜਾ ਇਕੋ ਸੀ। ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਸਰ ਗਏ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਤਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜੇ ਵੇਚ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਕਿ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੋਟਲ ਦੇ ਗੱਦੇ ਦੇ ਪਿਸੂਆਂ ਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਲੜਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਨਾ ਛੱਤ ਦੇ ਪੱਖੇ ਦੀ ਕੀਂ-ਕੀਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਖਲਲ ਪਾਇਆ।
ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਚੀਕ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਇਕ ਨੌਕਰ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।
“ਸਾਡੇ ਲਈ ਚਾਹ, ਟੋਸਟ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਆਮਲੇਟ, ਤੇ ਚਟਨੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਲੈ ਕੇ ਆ, ਜਲਦੀ!” ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਜਿਹੜੇ ਆਮਲੇਟ ਆਏ, ਉਹ ਬੜੇ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਇਕ ਆਂਡੇ ਦੋ ਆਮਲੇਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੋਸਟ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੂਣ ਗਿੱਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਮਕਦਾਨੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਕੱਢਣਾ ਪਿਆ। ਹਾਂ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਗਈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਸਾਡਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਆਂਡਿਆਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਉਬਲੇ ਆਂਡੇ ਮੰਗਵਾਏ। ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕਿਓਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਹੀ ਨਾ!
“ਚੱਲ, ਬਾਹਰ ਚੱਲਦੇ ਆਂ,” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ, “ਏਥੇ ਬੜੀ ਘੁਟਨ ਏਂ।”
“ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਰਹੀ ਏ।” ਮੈਂ ਕਿਹਾ।
“ਤਾਂ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚੱਕਰ ਲਾ ਆਉਣਾ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਜਾਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ।”
“ਠੀਕ ਏ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਗਵਾਚ ਨਾ ਜਾਵੀਂ।”
ਦਲਜੀਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦ ਗਾਰਡਨਰ' ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ। ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਪੜ੍ਹ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਢਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ, ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਾਂਗ, ਰਾਤ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉੱਡਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
ਫੇਰ ਗਰਮੀ ਕਰਕੇ ਦੁਬਕੇ ਹੋਏ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਕੀੜੀਆਂ ਆਦਿ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ-ਨਿਕਲ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਛੇਕ ਜਾਂ ਤਰੇੜ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਭਮੱਕੜ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਅੰਤਮ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਲਈ, ਨਿਕਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਚੱਕਰ ਕਟਦੇ, ਫੇਰ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਇਕੋਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀਵਿਆਂ-ਲਾਲਟੈਨਾਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲਾ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਖੰਭਾ ਭਮੱਕੜਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੁੰਡ ਦੇ ਆਕਰਖਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਜੁੜੇ ਭਮੱਕੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ!
ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਿਰਲੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬੱਧੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਜਲਿਜੀ ਗੁਲਾਬੀ ਜੀਭ ਲਪਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੀਟ-ਪਤੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਦਾਅਵਤ ਅਗਲੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਤੁੰਨ-ਤੁੰਨ ਭਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਇਸ ਉਡਾਨ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ—ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਸਲਾਮਤ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ!
ਮੈਨੂੰ ਊਂਘ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਵਾਜਾਵੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ੋਰ ਖਿੜਕੀ ਰਸਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਦਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬੜੀ ਦੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਤੇ ਓਨੀ ਹੀ ਦੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ!
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਦਲਜੀਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
“ਮੈਂ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰ ਲਈ ਏ।” ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼-ਖ਼ੁਸ਼ ਬੋਲਿਆ, “ਇਸ ਟਰੇਨ-ਵਰੇਨ ਦਾ ਝੰਜਟ ਮੁੱਲ ਨਈਂ ਲਵਾਗੇ ਅਸੀਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਗੰਢ ਲਈ ਏ। ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਸਾਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਤਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸੌ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਏ। ਫੇਰ ਜੈਪੂਰ ਤੋਂ ਰੇਲਗੱਲੀ ਫੜ੍ਹਣਾ ਕਾਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇਗਾ।”
“ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਕਦੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ?”
“ਟਰੱਕ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਜਾਵੇਗਾ।”
“ਕੜਮਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ 'ਚ ਆਰਾਮ ਕਿੱਥੇ!” ਮੈਂ ਰਤਾ ਖਿਝ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਫੇਰ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਏ, ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਈਏ। ਅੱਜ ਬੁੱਧਵਾਰ ਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ। ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ?”
“ਕੋਈ ਨਈਂ। ਮੁਫ਼ਤ 'ਚ ਸਵਾਰੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਡਰਾਈਵਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਏ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਰਮਾਅ ਲਿਆ ਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਂ—ਯਾਨੀਕਿ ਮੇਰੇ ਜੀਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਉਸਦੀ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਏ!”
--- --- ---
ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ, ਫੇਰੀ ਵਾਲਿਆਂ, ਮੁੰਸ਼ੀਆਂ, ਮੁੰਡੂਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ, ਜੌਹਰੀਆਂ, ਨਾਈਆਂ ਤੇ ਜੇਬ ਕਤਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਨਗਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਗੌੜੇ ਅਕਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਲੁਕਣ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਜਨਬੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਯੋਗ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਟਾਂਗੇ, ਬਲ੍ਹਦ-ਗੱਡੀਆਂ, ਸਾਈਕਲਾਂ, ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਨਵੀਆਂ-ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਦੌੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਾਹਨ ਦੇ ਹਾਰਨ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਘੰਟੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ੇ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਸੀਂ ਇਕ ਮਠਿਆਈ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿਚ ਵੜ ਗਏ। ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮਨਾਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਕੁ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਲੇਬੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ।
ਉਦੋਂ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਸੀਂ ਦੌੜ ਕੇ ਇਕ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜ੍ਹਿਆ ਲੋਕ ਭੱਜਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਦੇਖਦੇ-ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਭੀੜ ਛਟ ਗਈ। ਇਕ ਦੋ ਕਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ। ਆਵਾਰਾ ਗਊਆਂ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਫੇਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਹਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਖੜਮਸਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ। ਸੜਕ ਹੜ੍ਹ ਆਈ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਛੋਹਰ ਜਦੋਂ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਾਲੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵਿਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਤੇ ਮਸਤੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਹੂ-ਹੱਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਾਰ ਸੜਕ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤੈਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਤੇ ਫੇਰ ਮੀਂਹ ਯਕਦਮ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ।
“ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੀਏ?” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ, “ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨਈਂ।”
“ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਸਤਾ-ਜਿਹਾ ਹੋਟਲ ਲੱਭਦੇ ਆਂ।”
“ਓਇ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਪਈਏ ਨੇ।” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ।
“ਮੇਰੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਰਲਾ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਤੇ ਜੇ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਈ ਨਹੀਂ।”
“ਅਸੀਂ ਟਿਕਟਾਂ ਲੈਂਦੇ ਈ ਨਈਂ।” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ।
ਹੋਟਲ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਹੋਟਲ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ 'ਗਰੇਟ ਓਰੀਐਂਟਲ ਹੋਟਲ', ਜਿਹੜਾ ਐਨ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋਟਲ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਕੋਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਰੁਪਈਆਂ ਵਿਚ ਸਾਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕਮਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਖਿੜਕੀ ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਫਗਾਨੀ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੇਠੋਂ ਦਾਲਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਗ ਦੀ ਜਬਰਦਸਤ ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਉਪਰੋਂ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ। ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਅਸੀਂ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਦੀ ਟੂਟੀ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ ਖ਼ੂਬ ਨਹਾਤੇ। ਮੰਜਾ ਇਕੋ ਸੀ। ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਸਰ ਗਏ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਤਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜੇ ਵੇਚ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਕਿ ਨਾ ਸਾਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੋਟਲ ਦੇ ਗੱਦੇ ਦੇ ਪਿਸੂਆਂ ਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਲੜਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਨਾ ਛੱਤ ਦੇ ਪੱਖੇ ਦੀ ਕੀਂ-ਕੀਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਖਲਲ ਪਾਇਆ।
ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਚੀਕ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। ਇਕ ਨੌਕਰ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਇਆ।
“ਸਾਡੇ ਲਈ ਚਾਹ, ਟੋਸਟ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਆਮਲੇਟ, ਤੇ ਚਟਨੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਲੈ ਕੇ ਆ, ਜਲਦੀ!” ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਜਿਹੜੇ ਆਮਲੇਟ ਆਏ, ਉਹ ਬੜੇ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਇਕ ਆਂਡੇ ਦੋ ਆਮਲੇਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟੋਸਟ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੂਣ ਗਿੱਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਮਕਦਾਨੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਕੱਢਣਾ ਪਿਆ। ਹਾਂ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਗਈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਸਾਡਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਆਂਡਿਆਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਉਬਲੇ ਆਂਡੇ ਮੰਗਵਾਏ। ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕਿਓਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਹੀ ਨਾ!
“ਚੱਲ, ਬਾਹਰ ਚੱਲਦੇ ਆਂ,” ਦਲਜੀਤ ਬੋਲਿਆ, “ਏਥੇ ਬੜੀ ਘੁਟਨ ਏਂ।”
“ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆ ਰਹੀ ਏ।” ਮੈਂ ਕਿਹਾ।
“ਤਾਂ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚੱਕਰ ਲਾ ਆਉਣਾ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੀ ਜਾਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ।”
“ਠੀਕ ਏ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਗਵਾਚ ਨਾ ਜਾਵੀਂ।”
ਦਲਜੀਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦ ਗਾਰਡਨਰ' ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ। ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਪੜ੍ਹ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਢਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ, ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਾਂਗ, ਰਾਤ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉੱਡਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
ਫੇਰ ਗਰਮੀ ਕਰਕੇ ਦੁਬਕੇ ਹੋਏ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਕੀੜੀਆਂ ਆਦਿ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ-ਨਿਕਲ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਛੇਕ ਜਾਂ ਤਰੇੜ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਭਮੱਕੜ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਅੰਤਮ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਲਈ, ਨਿਕਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਚੱਕਰ ਕਟਦੇ, ਫੇਰ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਇਕੋਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀਵਿਆਂ-ਲਾਲਟੈਨਾਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲਾ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਖੰਭਾ ਭਮੱਕੜਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੁੰਡ ਦੇ ਆਕਰਖਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਜੁੜੇ ਭਮੱਕੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ!
ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਿਰਲੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬੱਧੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਜਲਿਜੀ ਗੁਲਾਬੀ ਜੀਭ ਲਪਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੀਟ-ਪਤੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਦਾਅਵਤ ਅਗਲੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ ਤੁੰਨ-ਤੁੰਨ ਭਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੀਟ-ਪਤੰਗੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਇਸ ਉਡਾਨ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ—ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਸਲਾਮਤ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ!
ਮੈਨੂੰ ਊਂਘ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਵਾਜਾਵੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸ਼ੋਰ ਖਿੜਕੀ ਰਸਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਦਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬੜੀ ਦੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਤੇ ਓਨੀ ਹੀ ਦੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ!
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਦਲਜੀਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
“ਮੈਂ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰ ਲਈ ਏ।” ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼-ਖ਼ੁਸ਼ ਬੋਲਿਆ, “ਇਸ ਟਰੇਨ-ਵਰੇਨ ਦਾ ਝੰਜਟ ਮੁੱਲ ਨਈਂ ਲਵਾਗੇ ਅਸੀਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਗੰਢ ਲਈ ਏ। ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਸਾਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਤਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸੌ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਏ। ਫੇਰ ਜੈਪੂਰ ਤੋਂ ਰੇਲਗੱਲੀ ਫੜ੍ਹਣਾ ਕਾਫੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇਗਾ।”
“ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਕਦੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ?”
“ਟਰੱਕ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਜਾਵੇਗਾ।”
“ਕੜਮਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ 'ਚ ਆਰਾਮ ਕਿੱਥੇ!” ਮੈਂ ਰਤਾ ਖਿਝ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਫੇਰ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਏ, ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਈਏ। ਅੱਜ ਬੁੱਧਵਾਰ ਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਚਾਚਾ ਜੀ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ। ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ?”
“ਕੋਈ ਨਈਂ। ਮੁਫ਼ਤ 'ਚ ਸਵਾਰੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਡਰਾਈਵਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਏ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਰਮਾਅ ਲਿਆ ਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਂ—ਯਾਨੀਕਿ ਮੇਰੇ ਜੀਜੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਉਸਦੀ ਸਾਲੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਏ!”
--- --- ---
No comments:
Post a Comment